Nhớ hương bình bát quê nhà !

Sống giữa chốn thị thành, chúng ta thường hay nhìn thấy những Táo Mỹ, Nho Mỹ, Mận Đài Loan, Táo, Lê… của nước ngoài, được cửa hàng trái cây trưng bày đẹp mắt và màu sắc của chúng cũng có vẻ rất tươi ngon, có khi, trong tiềm thức của mình, chúng ta đã vội quên đi màu vàng tự nhiên, không lẫn vào đâu được của trái Bình bát, một loài trái chín ven sông.

Nhà tôi cạnh con sông, nơi có hàng bình bát mọc dài xen kẽ theo mấy bụi dừa nước. Thời ấy, với anh em chúng tôi, bình bát là thứ trái cây để ăn vặt trong những ngày thơ ấu. Mà nhớ lại, thời những năm thập niên 1990 chúng tôi có gì ăn đâu ngoài mấy trái bình bát chín, ổi chín hay mớ trái chùm ruột sau nhà mà khi chín, vị của nó chua lè chua lét…

Bình bát là cây thân gỗ, cao vài thước, có bông màu vàng nhạt, cánh hình trái tim. Trái bình bát tròn, da láng khi còn sống có màu xanh và khi chín trái có màu vàng với mùi thơm đặc trưng, không giống bất kỳ loại trái nào.

Tôi còn nhớ vào mùa nước nổi cũng là mùa bình bát chín rộ. Sau những buổi học, mấy anh em tôi xách cần câu ra mé sông câu cá chốt, cá rô đồng để cho mẹ làm cơm. Nói là câu cá cho có lý do để đi chơi, chứ thực chất mấy anh em chúng tôi tranh thủ đi lục lọi mấy trái bình bát chín bên mé sông, thấy trái nào ngã màu hườm hườm là tranh thủ hái. Bởi nếu không hái thì mấy đứa nhóc trong xóm cũng sẽ giành mất phần.

Mấy trái bình bát hái về được tôi cẩn thận đem về ủ trong lu gạo, nghe người lớn dạy lại, khi ủ trong lu gạo, bình bát chín sẽ nhanh hơn, màu đẹp và ngọt hơn vì hấp thu được tinh hoa của đất trời trong hạt gạo.

Sáng sáng, trước giờ đi học, tôi tranh thủ chạy xuống bếp giở lu gạo ra thăm chừng, xem có trái nào chín không. Thích nhất là được ngửi mùi thơm của bình bát khi giở lu gạo ra và hít lấy hương thơm nhẹ nhàng một cách khoan khoái. Những trái nào chín tới, tôi lấy ra ngoài để khi đi học về ăn.

Bình bát chín có lúc chúng tôi ăn ngay, lúc thì “sang” hơn, thêm ít đường và ít nước đá. Vậy là mấy anh em tôi đã có món bình bát dầm đá đường ngon không thể tưởng. Vui nhất là khi ăn, chị tôi hay đùa: “Ăn trái này giống như cọp ăn bù mắt” bởi trái bình bát cơm rất mỏng, lại nhiều hạt và khi ăn phải chịu khó lừa từng hạt mới có được phần cơm mỏng ấy.

Hàng ngày khi rảnh rỗi, anh em chúng tôi thường ra vườn Ngoại để bày nhau chơi trò chơi nhà chòi, nhảy dây, đá banh…cây để cất nhà chòi, mấy anh em rủ nhau chặt mấy cây bình bát để làm cột, kèo, xiên và vỏ cầy thì làm dây kết nối, nhánh và lá thì gác lên nóc nhà, vậy là đã có căn nhà chòi chơi được cả tuần. Có nhiều tán cây bình bát gần nhà rất to, và tạo ra nhiều bong râm, mỗi khi chiều đến trải chiếc chiếu xuống dưới rặng cây này cả gia đình cùng ngồi ăn cơm thì là điều thật tuyệt vời.

Ngoại tôi khi ấy tuổi chừng bảy mươi, thấy mấy đưa cháu vui đùa bên rặng bình bát, Ngoại hay kể cho anh em chúng tôi nghe về loại cây đặc hữu ở vùng này: Bình bát là loại cây hoang dã mọc nhiều ở miền quê Tây Nam bộ nơi các kinh rạch chằng chịt. Cây phát triển và thích nghi trong mọi điều kiện thời tiết, thổ nhưỡng khắc nghiệt, lúc Ngoại mới về đây khai phá đất để làm nông nghiệp, cũng phải chặt bỏ rất nhiều bình bát vì chúng sinh trưởng và phát triển rất nhanh. Sau vườn lúc đó, có nhiều cây bình bát mà tôi ôm còn không hết vòng tay.

Vì là loài cây chịu được nước phèn, mặn, Ba tôi còn dùng gốc cây bình bát để tháp và thân cây mãng cầu, dọc theo các bờ mương sau nhà, mãng cầu tháp phát triển rất nhanh, và cho trái rất nhiều, khi ấy, anh em chúng tôi lại được thêm việc nữa là hái mãng cầu để bán cho thương lái.

Thời gian trôi đi quá nhanh. Ông Ngoại tôi giờ đã xa khuất, Ngoại tôi ra đi theo tuổi già, tôi nay đã có gia đình và sống nơi thành phố, ít có dịp về thăm quê. Một hôm trở về quê Ngoại, thăm các cậu đang chăm sóc ngôi nhà thờ họ, thăm lại Mộ ngoại, chợt nhớ lại ngày xưa, những ngày còn thơ bé, được Ngoại kể cho nghe chuyện ngày xửa ngày xưa.

Con đường mòn yên ả với hàng tre rợp bóng bên đường ngày nào không còn nữa, đã được thay bằng con đường tráng xi măng rộng lớn. Nhiều ngôi nhà tường khang trang mọc lên với những tường rào bao kín xung quanh.

Còn những rặng bình bát bên mé sông, nơi mà ông Ngoại tôi hết lòng chăm sóc cho đất vườn đừng lở, cũng như những kỷ niệm bền chặt của tuổi thơ anh em chúng tôi nơi đây, đã không còn nữa.

Bất chợt, bỗng nhớ đến bài thơ  “Sông lấp” của cụ Trần Tế Xương ngày nào ở những năm Trung học:

“Sông kia rày đã nên đồng

Chỗ làm nhà cửa, chỗ trồng ngô khoai

Đêm nghe tiếng ếch bên tai

Giật mình còn ngỡ tiếng ai gọi đò!”.

Thỉnh thoảng về quê, có dịp đi chợ xã, thi thoảng tôi bắt gặp lại rổ bình bát quen thuộc ngày nào khi vài người mang chúng ra chợ bán. Nhìn những trái chín vàng ươm, tuổi thơ của tôi chợt ùa về.

Add your comment

Your email address will not be published.